pęd wyrastający z pąka zarażonego w roku ubiegłym Mączniak właściwy Choroby winorośli - choroby grzybowe Mączniak właściwy
wywoływany jest przez grzyby Uncinula necator. Jest
najbardziej rozpowszechnioną chorobą winorośli na
świecie. Atakuje wszystkie nadziemne organy rośliny i
niezachowanie ostrożności może powodować duże
straty wydajności (nawet całkowite zniszczenie zbiorów)
i poważny spadek jakości owoców.
Uncinula necator to grzyb
pochodzący z Ameryki Północnej. Mączniak był
pierwszą “importowaną” chorobą winorośli.
Zaobserwowano ją w 1845 roku w Anglii, a po kilku latach
występowała już powszechnie w całej Europie.
Objawy:
Ze względu na rozwój pasożyta na zewnątrz
rośliny, łatwe do zidentyfikowania. Tym niemniej zauważalna
gołym okiem grzybnia w postaci bialo-szarego meszku
przypominającego mąkę( stąd nazwa) świadczy
o zaawansowanym stadium choroby. Całości towarzyszy wyraźny
zapach pleśni.
Liście: Uncinula necator może zimować w
osłonkach pąków a zarażone poprzedniego roku
pędy mają bardzo charakterystyczny wygląd : liście
są pozwijane ( niezupełnie rozwinięte) i pokryte
biało-szarym nalotem z obu stron. Wzrost pędu jest bardzo
opóźniony w stosunku do pozostałych.
W przypadku zarażenia w trakcie okresu wegetacji na spodniej
stronie liści można zaobserwować jasno brązowe
plamy na nerwach ( często wygięcie liścia w tym
miejscu) i szarawy nalot na obu stronach liści ( początkowo
od spodu, czemu towarzyszy lekkie odbarwienie strony wierzchniej –
uwaga, łatwo pomylić z mączniakiem rzekomym!) w
postaci okrągłych plam.
Kwiaty:Pokrywają się szarym nalotem i obumierają.
Owoce:Młode, dopiero zawiązane owoce pokrywają
się nalotem i schną, po czym opadają jak kwiaty,
bardziej dojrzałe pękają. Grzyby powodują drobne
nekrotyczne blizny na skórce i nie pozwalają na jej
rozrost. Po osiągnięciu poziomu 12-15% cukru, owoce stają
się mniej wrażliwe na zarażenie. Pęknięcia
skórki zwiększają oczywiście ryzyko innych
chorób np szarej pleśni.
Pędy: Zanim zdrewnieją, pokrywają się
brunatnymi plamami i szarym nalotem. Na zdrewniałych widoczne są
czarne plamy.
Nieco
biologii:
Uncinula necator jest
pasożytniczym grzybem należącym do klasy Ascomycetes,
(Workowce). Podczas okresu wegetacji rośliny, rozwija się
on na powierzchni i odżywia zawartością komórek
epidermy (skórki).W tym czasie rozmnaża się
wegetatywnie przez podział strzępków grzybni.
Srzępki są przenoszone przez wiatr lub krople wody, należy
jednak pamiętać, że woda nie jest do tego konieczna.
Optymalna temperatura dla grzybni to 25 -28st C. W tych
warunkach cykl rozwoju trwa 5-7 dni, możliwy jest jednak w
zakresie temperatur 5-31st C. Żeby grzybnię
można było zobaczyć gołym okiem, cykl musi być
powtórzony wielokrotnie, najczęściej potrzeba na to
około 20-30 dni. Rozmnażaniu pasożyta sprzyjają
wysoka wilgotność powietrza i szybki wzrost krzewów
(zbyt dużo azotu). Poszczególne odmiany są na nią
narażone w różnym stopniu. Do niedawna sądzono,
że do zarażenia dochodzi w czasie otwierania się
pąków, badania wykazały jednak , że strzępki
grzybni mogą przezimować w uśpionych pąkach.
Rozmnażanie płciowe pozwala na produkcję zarodników,
które uwalniane są z worków (zimujących w
szczelinach kory) na wiosnę.
Zwalczanie
choroby:
Mączniak właściwy występuje z roku na rok w tych
samych miejscach, nie przenosi się na znaczne odległości.
Dlatego w ocenie ryzyka jej wystąpienia należy wziąć
pod uwagę fakt jej występowania w latach poprzednich.
Techniki uprawy, takie jak usuwanie części pąków,
liści czy przycinanie winorośli pozwalają na
“otwarcie” krzewu dzięki czemu grona nie są
zupełnie osłonięte od wiatru i światła
słonecznego, a to z kolei hamuje rozwój grzybni.
Stosowanie środków ochrony roślin zaczyna się
we wczesnych stadiach rozwoju, ale niezbędne jest ich
nieprzerwane stosowanie od momentu kwitnienia. Winorośl jest
najbardziej narażona na mączniaka właściwego od
tego momentu, aż do stadium “zamykania gron”czyli
osiągnięcia przez owoce ostatecznych rozmiarów
(prawie;-)).W przypadku, kiedy mączniak przetrwał w pąku
i atakuje młode pędy, ochronę należy rozpocząć
w stadium “2-3 liści”
Stosowanie “bordoskiej mieszanki” ( roztwór
siarczanu miedzi i gaszonego wapna) po zbiorach winogron drastycznie
zmniejsza ilość przetrwalników (o 90%).
Środki kontaktowe takie jak siarka, czy dinocap
(Karathan) spowalniają kiełkowanie sporów i
osłabiają zdolność grzybni do wykształcania
wypustek wnikających w głąb komórek epidermy, a
tym samym odżywiania się. Ich okres działania nie
przekracza 10 dni. Siarkę stosuje się jako proszek, bądź
w postaci zawiesiny. Nie powinno się stosować, zwłaszcza
tej drugiej postaci podczas upałów – istnieje duże
ryzyko oparzeń roślin.
Środki systemowe z grupy inhibitorów biosyntezy
steroli (IBS) działają przez 15 dni. Blokują
one syntezę steroli niezbędnych do budowy błon
komórkowych i tym samym spowalniają rozrost grzybni. Nie
należy stosować ich częściej niż 3 razy w
roku by uniknąć wykształcenia się odporności.
Stosowane są pojedynczo lub w mieszankach. Często zalecane
jest stosowanie dwóch IBS przed i w czasie kwitnienia, nie
powinno się ich używać po zawiązaniu
owoców.Związki tej grupy to: Triadimenol, Penkonazol,
Difenokonazol i Fenbukonazol.
Następną grupą systemowych środków
przeciwgrzybiczych stosowanych przeciw mączniakowi są
strobiluryny. Jest to nowa stosunkowo grupa związków,
które stosuje się jako uzupełniające działanie
IBS. Przykładami są azoksystrobina czy kresoxymetyl. Zaleca
się nieprzekraczanie 3 oprysków rocznie w celu
zapobieżenia odporności.
Najnowsza rodzina środków stosowanych przeciw mączniakowi
to fenoksychinoleiny, pierwszym produktem , jaki pojawił
się na rynku był quinoxyfen. Stosowanie jak w przypadku
strobiluryn.
Biologiczne
środki ochrony roślin:
Stosowanie preparatów siarkowych i mieszanki bordoskiej
dozwolone jest w uprawach ekologicznych(bio) i biodynamicznych.W
Stanach Zjednoczonych stosuje się grzyby Ampellomyces
quisqualis, pasożytujące na mączniaku i niszczące
go. Oprysk powinien być powtarzany co najmniej dwukrotnie w
odstępach 7-14 dniowych.
Dobre rezultaty daje oparty na wyciągu z pestek grapefruita
Biosept 33 SL. Można stosować go zamiennie z innymi
środkami grzybobójczymi.
Napary ze skrzypu stosowane są głównie jako środek
zapobiegawczy, ze względu na bardzo dużą zawartość
krzemu działają wysuszająco i hamują chorobę
we wczesnych stadiach. Środek ten działa też
wzmacniająco na rośliny. Opryski kierowane są raczej
na glebę niż na liście. (niebezpieczne zwłaszcza
dla młodych, wrażliwych) Dość ryzykowne jest
stosowanie go podczas suszy i upałów – zwiększa
wrażliwość roślin na niedobór wody- w
takich wypadkach zalecane jest stosowanie go w połączeniu z
pokrzywą, albo zmikronizowaną glinką.
Opracowano przy pomocy:
>Les
Maladies et les parasites de la vigne,Pierre Galet
La
protection du vignoble, classeur de l'ITV, Novembre 1996.
Le
guide du savoir faire en viticulture, Pierre Torrès
Le
vin du ciel à la terre , Nicolas Joly
Zapraszamy do dyskusji
|